Oznaczenia alergenów cyframi 1–14 w karcie i menu
Ostatnia aktualizacja: · konwencja numeracji · zgodne z rozporządzeniem (UE) nr 1169/2011
W skrócie
Oznaczanie alergenów cyframi polega na dopisaniu przy każdym daniu numerów obecnych alergenów (np. „Żurek 1, 3, 7, 9, 10”) i umieszczeniu raz, na dole karty, legendy 1–14. Numeracja odpowiada kolejności z załącznika II do rozporządzenia (UE) nr 1169/2011: 1 = gluten, 2 = skorupiaki … 14 = mięczaki. Sama numeracja nie jest narzucona przepisami — obowiązkowa jest czytelna, pełna legenda.
Numerki przy daniach w karcie widział każdy, kto jadł na mieście — ale skąd wiadomo, że „7” to mleko, a nie orzechy? Odpowiedź: z legendy, która musi być na tej samej karcie, oraz z kolejności alergenów w załączniku II. Poniżej pełna, gotowa do przepisania legenda, zasady rozmieszczenia numerów i najczęstsze błędy, przez które oznaczenie przestaje być zgodne.
Kolejność i numeracja 14 alergenów
Numery 1–14 przypisuje się w kolejności, w jakiej alergeny są wymienione w załączniku II do rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. Ta kolejność jest taka sama w całej Unii — dzięki temu „numer 5” znaczy orzeszki ziemne niezależnie od kraju.
| Nr | Alergen | Co obejmuje |
|---|---|---|
| 1 | Gluten | Zboża zawierające gluten: pszenica, żyto, jęczmień, owies, orkisz, kamut oraz ich odmiany hybrydowe. |
| 2 | Skorupiaki | Skorupiaki i produkty pochodne: krewetki, kraby, homary, langustynki, raki. |
| 3 | Jaja | Jaja i produkty pochodne wszystkich gatunków drobiu. |
| 4 | Ryby | Ryby i produkty pochodne, z wyjątkiem żelatyny rybnej stosowanej jako nośnik witamin. |
| 5 | Orzeszki ziemne | Orzeszki ziemne (arachidowe) i produkty na ich bazie. |
| 6 | Soja | Soja i produkty na bazie soi, z wyjątkiem niektórych olejów i tłuszczów rafinowanych. |
| 7 | Mleko | Mleko i produkty na bazie mleka wszystkich gatunków ssaków (w tym laktoza). |
| 8 | Orzechy | Orzechy: migdały, laskowe, włoskie, nerkowca, pekan, brazylijskie, pistacje, makadamia. |
| 9 | Seler | Seler i produkty na bazie selera, w tym seler korzeniowy i naciowy. |
| 10 | Gorczyca | Gorczyca (musztarda) i produkty pochodne, w tym ziarna i proszek. |
| 11 | Sezam | Nasiona sezamu i produkty na bazie nasion sezamu. |
| 12 | Dwutlenek siarki i siarczyny | Dwutlenek siarki i siarczyny w stężeniu powyżej 10 mg/kg lub 10 mg/litr (w przeliczeniu na SO2). |
| 13 | Łubin | Łubin i produkty na bazie łubinu (mąka łubinowa, nasiona). |
| 14 | Mięczaki | Mięczaki i produkty pochodne: ostrygi, małże, ślimaki, kalmary, ośmiornice. |
Jak działa oznaczanie dań cyframi w karcie
Zasada jest prosta: przy nazwie dania dopisujesz numery alergenów, które w nim są, oddzielone przecinkami. Numerujesz tylko obecne alergeny — nie wypisujesz „0” przy daniu bez alergenów. Oto jak to wygląda na przykładowej karcie:
| Pozycja w karcie | Numery |
|---|---|
| Żurek staropolski z jajkiem i białą kiełbasą | 1, 3, 7, 9, 10 |
| Pierogi ruskie (8 szt.) | 1, 3, 7 |
| Filet z dorsza smażony, ziemniaki, surówka | 1, 3, 4 |
| Spaghetti carbonara | 1, 3, 7 |
| Sernik wiedeński | 1, 3, 7, 8 |
Gdzie numery
Tuż przy nazwie dania albo zaraz pod nią, wyraźnie mniejszą czcionką, ale czytelnie.
Gdzie legenda
Na dole strony lub na okładce karty — raz, kompletna lista 1–14.
Jeden system
Na całej karcie ten sam sposób: albo cyfry, albo litery, albo ikony. Bez mieszania.
Gotowa legenda alergenów do skopiowania
Przepisz to na dół karty. Pełna lista 14 numerów z nazwami — wystarczy raz na menu. Kliknij nazwę, żeby przejść do opisu alergenu z produktami ryzyka.
Legenda alergenów (załącznik II, rozp. UE 1169/2011)
Nie chcesz przepisywać ręcznie? Generator sam złoży legendę z numerami i wstawi ją pod tabelą lub kartą — gotową do wydruku A4.
Cyfry, litery czy ikony – co wybrać
Rozporządzenie nie narzuca formy oznaczenia — wymaga, żeby informacja była rzetelna, kompletna i czytelna przed zamówieniem. Każdy z trzech systemów jest dopuszczalny, o ile ma pełną legendę. Różnią się wygodą:
| System | Plusy | Ryzyka |
|---|---|---|
| Cyfry 1–14 | Zwarte, uniwersalne, ta sama kolejność w całej UE — czytelne dla obcokrajowca. | Bez legendy nic nie znaczą. Trzeba pilnować kolejności z załącznika II. |
| Litery A–N | Popularne w części Europy, dobrze wyglądają przy krótkich kartach. | Brak jednego standardu — w Austrii czy Niemczech litery znaczą co innego, co myli turystów. |
| Ikony | Czytelne bez znajomości języka, dobre dla dzieci i obcokrajowców. | Zajmują dużo miejsca, bywają niejednoznaczne (kłos = gluten czy zboże?). Wymagają wyraźnej legendy. |
W polskiej gastronomii najczęstszy i najbezpieczniejszy jest system cyfr 1–14 w kolejności z załącznika II — bo jest zwarty, a numer znaczy to samo niezależnie od kraju gościa.
5 częstych błędów przy oznaczaniu cyframi
To uchybienia, które najłatwiej wychwycić przy kontroli — i najłatwiej samemu poprawić.
- 1
Numery przy daniach, ale brak legendy
„Żurek 1, 3, 7, 9” bez wyjaśnienia, co znaczą numery, nie informuje o niczym — gość nie ma jak odczytać. Legenda 14 pozycji musi być na tej samej karcie, najlepiej na dole każdej strony lub na wewnętrznej okładce.
- 2
Niepełna legenda (np. tylko 8 z 14)
Restauracja wypisuje w legendzie tylko alergeny, które „u niej występują”. To błąd: przy kontroli liczy się, czy system oznaczeń jest kompletny i jednoznaczny. Podaj pełną listę 1–14, a przy daniach numeruj tylko te obecne.
- 3
Mylenie glutenu z pszenicą
Numer 1 to „zboża zawierające gluten” — pszenica, żyto, jęczmień, owies, orkisz, kamut. Oznaczenie „1 = pszenica” zawęża alergen i wprowadza w błąd gościa uczulonego na żyto czy jęczmień. Trzymaj się nazwy z załącznika II.
- 4
Numery z różnych systemów w jednej karcie
Kelner dopisał ręcznie literki, kucharz numerki, drukarnia ikonki — i w jednej karcie mieszają się trzy systemy. Wybierz jeden (najczęściej cyfry 1–14) i trzymaj go konsekwentnie na całej karcie.
- 5
„Może zawierać” wrzucone do tych samych numerów
Zanieczyszczenie krzyżowe (wspólna frytownica, ten sam nóż) to nie to samo co składnik. Nie dopisuj go do numerów „zawiera”. Jeśli chcesz o nim informować, użyj osobnego oznaczenia, np. gwiazdki albo dopisku „może zawierać: …”.
Wygeneruj legendę i numery automatycznie
Wpisujesz dania, zaznaczasz alergeny (generator podpowiada po nazwie potrawy), a on przypisuje numery 1–14 i składa gotową legendę — do wydruku przy karcie albo jako tabela A4 na ścianę. Zero ręcznego liczenia i ryzyka, że pomylisz numer. Podgląd za darmo, PDF i kod QR za 19 zł, raz.
Wygeneruj legendę alergenówBez konta i bez karty. Płacisz dopiero za PDF i kod QR.
Zobacz też
Numery to jedna forma — całą tabelę zbiorczą znajdziesz we wzorze tabeli alergenów, a proces od zera opisaliśmy w jak zrobić tabelę alergenów krok po kroku. W żywieniu zbiorowym numery wpisuje się wprost w jadłospis z alergenami. Co dokładnie kryje każdy numer — sprawdź na liście 14 alergenów.
Najczęstsze pytania o oznaczanie alergenów cyframi
Jak oznaczać alergeny cyframi w menu?
Przy każdym daniu w karcie dopisz numery obecnych alergenów z listy 1–14, np. „Spaghetti carbonara 1, 3, 7”. Raz, na dole karty lub na okładce, umieść pełną legendę: co znaczy każdy numer. Numery przypisuje się w kolejności z załącznika II do rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 — od 1 (gluten) do 14 (mięczaki).
Czy numeracja alergenów 1–14 jest narzucona przepisami?
Sama numeracja nie jest wpisana do rozporządzenia — 1169/2011 wymaga rzetelnej i czytelnej informacji, ale nie narzuca „że gluten to numer 1”. Numeracja 1–14 to przyjęta w praktyce konwencja odpowiadająca kolejności alergenów w załączniku II. Ważne jest, żeby zawsze towarzyszyła jej pełna legenda.
Cyfry czy litery — co jest zgodne z przepisami?
Oba systemy są dopuszczalne, bo przepisy nie narzucają formy oznaczenia, tylko czytelność i kompletność. W Polsce najczęściej stosuje się cyfry 1–14 w kolejności z załącznika II. Litery (A–N) też się spotyka, ale bywają mylące, bo w innych krajach oznaczają co innego — dlatego cyfry są bezpieczniejsze dla gości z zagranicy.
Gdzie umieścić legendę alergenów w karcie?
Tam, gdzie gość na pewno ją zobaczy przy zamawianiu: na dole każdej strony karty, na wewnętrznej okładce albo na osobnej wkładce dołączonej do menu. Legenda schowana wyłącznie na ostatniej stronie, do której nikt nie zagląda, w praktyce nie spełnia wymogu łatwej dostępności informacji.
Czy trzeba oznaczać dania, które nie zawierają żadnego alergenu?
Nie ma obowiązku dopisywania „0 alergenów”. Przy takim daniu po prostu nie ma numerów. Uwaga: brak numerów nie może wynikać z przeoczenia — jeśli danie faktycznie nie zawiera żadnego z 14 alergenów, warto to zweryfikować z recepturą, bo seler w bulionie czy gorczyca w majonezie łatwo umykają.
Czy ikony alergenów zamiast cyfr są zgodne z przepisami?
Tak, ikony (np. kłos = gluten, ryba = ryby) są dopuszczalne, o ile są jednoznaczne i mają legendę. Bywają czytelniejsze dla gości obcojęzycznych, ale zajmują więcej miejsca w karcie. Wielu restauratorów łączy je z numerami. Kluczowa jest legenda — sama ikona bez wyjaśnienia nie wystarczy.
Twoja tabela alergenów gotowa w 5 minut
Wpisujesz dania, zaznaczasz alergeny, widzisz gotową tabelę. Bez konta i bez karty. Dopiero PDF do powieszenia w lokalu i kod QR kosztują 19 zł — raz, bez abonamentu.
Wypełnij tabelę za darmo